10. Bloki oporowe dla rur kielichowych ciśnieniowych z PVC-U

Rury ciśnieniowe  z PVC-U łączone poprzez uszczelki elastomerowe umieszczone w rowkach kielichów przylegające do gładkich końców bosych rur nie mają zdolności przenoszenia sił poosiowych wywołanych ciśnieniem występującym w rurze. Przeciwstawieniem tych sił może być reakcja gruntu lub zastosowanie  w miejscach niebezpiecznych obejm metalowych nie dopuszczających do wysuwania się rur z kielichów. Miejscami niebezpiecznymi będą występujące na trasie przewodu zaślepki, trójniki, redukcje , łuki i zawory. Na prostych odcinkach przewodów siły poosiowe są nieznaczne, a kielichy z występującymi na zewnątrz wypukłościami od rowków stanowią wystarczający opór zabezpieczający przed ich przesuwaniem. Przy małych średnicach opór dobrze zagęszczonego gruntu w strefie ułożenia przewodu może być wystarczający do przeniesienia sił poosiowych występujących na łukach, redukcjach i zaworach, a zbyt mały tylko przy zaślepkach.

Jeżeli jednak nie stosowane są metalowe obejmy z opaskami do kielichów i zacisków do bosych końców rur wzajemnie połączonych cięgnami żeliwnymi lub aluminiowymi, powinny być wówczas użyte betonowe bloki oporowe przygotowane w postaci gotowych prefabrykatów.

Wielkość sił poosiowych [w kN] jakie mogą działać na zaślepiony koniec przewodu (zaślepka, trójnik, zawór) oraz siły jakie występują na łukach (kolanach) należy obliczyć na podstawie wartości podanych w tablicy 64 według PN-EN [9] w odniesieniu do ciśnienia 1 bara (0,1 MPa) występującego w rurach.

Przykłady bloków oporowych pokazano na rys.1.

Rys.1.

Tablica 1. Wielkości sił poosiowych i promieniowych występujące w przewodach ciśnieniowych z PVC-U

Dla obliczenia powierzchni bloków oporowych należy przyjąć nośność gruntu (180 kN/m²) dla ciśnienia podniesionego od nominalnego o 50% (PN x 1,5) ze względu na wyższe ciśnienie w czasie próby szczelności oraz możliwości występowania uderzeń hydraulicznych w czasie eksploatacji. Obliczanie sił poosiowych na redukcjach należy przeprowadzić tylko dla przypadków znacznych redukcji dotyczących co najmniej trzech kolejnych średnic, a siłę poosiowa należy wyliczyć z równania 38:

     (38)

gdzie:

F   - siła poosiowa (N)
d1   - średnica wewnętrzna większa (mm)
d2   - średnica zewnętrzna mniejsza (mm)
(PN) - ciśnienie nominalne (bar)

Zgodnie z PN [B-10725] betonowe bloki oporowe powinny spełniać następujące warunki:
-   bloki powinny mieć izolacje od strony przewodu
-   ściany oporowe bloków powinny przylegać do nienaruszonego  (dobrze zagęszczonego) gruntu i zapewniać skuteczność bloku
-   sposób i rodzaj zabezpieczenia bloku oporowego przed korozja powinien odpowiadać rodzajowi i stopniowi agresywności środowiska.