3.1 Badania ciśnieniowe przewodów wodociągowych.
Badania ciśnieniowe odcinka przewodu lub całego przewodu można przeprowadzić po wykonaniu częściowego przykrycia przewodu z pozostawieniem odkrytych złącz w celu stwierdzenia ewentualnych przecieków. Powinny być również ułożone bloki oporowe, ażeby nie dopuścić do rozsunięcia połączeń kielichowych. Rury z tworzyw termoplastycznych zaliczane są do materiałów elastycznych. Przewody wodociągowe wykonane z PVC-U i PE pod wpływem działania ciśnienia wewnętrznego ulegają odkształceniom sprężystym oraz pełzaniu. Zjawisko to nie ma w praktyce znaczenia na długotrwałe właściwości użytkowe, lecz podczas próby ciśnieniowej tych przewodów konieczne jest określenie dopuszczalnej ilości wody którą należy dodać dla ponownego uzyskania ciśnienia próbnego w czasie
badania przy obciążeniu ciśnieniem. W celu przeprowadzenia próby ciśnieniowej należy przeprowadzić badanie przyjęte w normie PN-EN [4]. Ciśnienie próbne (STP) dla odcinka przewodu ciśnieniowego o maksymalnym ciśnieniu projektowym (MDP) z uwzględnieniem przeciążenia powinno wynosić STP=1,5 MDP lub STP=MDP+0,5 MPa.
Wybrać należy wartość niższą. Ustalona dodatkowa wartość ciśnienia wynikająca z przeciążeń powstałych z uderzeń hydraulicznych uwzględniona w MDP nie może być jednak mniejsza niż 0,2 MPa. Procedura badania przewiduje próbę wstępną, próbę spadku ciśnienia i główną próbę ciśnieniową. Celem próby wstępnej jest ustabilizowanie przewodu w celu osiągnięcia warunków do przeprowadzenia głównej próby ciśnieniowej.
W fazie próby wstępnej należy wykonać:
- odpowietrzenie przewodu, przepłukanie ewentualnych zanieczyszczeń i pozostawienie przewodu bez ciśnienia lecz bez dostępu powietrza przez co najmniej 1 godzinę w celu jego stabilizacji
- podnieść ciśnienie do poziomu ciśnienia roboczego a następnie dalej powoli podnosić do ciśnienia próbnego (STP) i utrzymać to ciśnienie przez 30 minut poprzez dopompowywanie wody w sposób ciągły lub kilkakrotnie z małymi przerwami. W tym czasie obserwować przewód w celu stwierdzenia czy są przecieki wody.
- pozostawić ciśnienie próbne (STP) przez okres 1 godziny bez uzupełniania wody
- odczytać ciśnienie wody po tym okresie. Jeżeli spadek ciśnienia jest wyższy niż 30% STP, to należy ustalić miejsce przecieku wody lub inną przyczynę spadku ciśnienia jak np. zmiana temperatury w czasie badania. Przy głównej próbie ciśnieniowej badany przewód nie może zawierać zbyt dużej ilości powietrza. Dla stwierdzenia czy przewód jest zapowietrzony możemy przeprowadzić następujący eksperyment. Ciśnienie próbne STP we wstępnej fazie należy obniżyć o 10÷15% poprzez odlanie wody i pomiar jej ilości (ΔV) w celu porównania z dopuszczalnym ubytkiem wody w czasie głównej próby.
Wielkość dopuszczalnego ubytku wody (ΔVmax) należy obliczyć z następującego wzoru:

gdzie:
ΔVmax - dopuszczalny ubytek wody [litry]
V - objętość wody w badanym odcinku przewodu [litry]
ΔP - zmierzony spadek ciśnienia [kPa]
Ew - moduł sprężystości wody (2,06 x 106 kPa)
di - średnica wewnętrzna przewodu [m]
ER - moduł sprężystości ścianki rury (kPa) (PVC-U - 3 x 106 , PE - 8 x 105 )
1,2 - współczynnik korekcyjny uwzględniający zawartość powietrza w czasie głównej próby
e - grubość ścianki rury [m]
Należy jeszcze uwzględnić wielkość zmian temperatury w czasie przeprowadzania próby wstępnej, które mogą mieć istotny wpływ na badania. Jeżeli ubytek wody (ΔV) jest większy od obliczonego (ΔVmax), to należy ponownie odpowietrzyć przewód. Gdy ubytek wody nie przekracza obliczonego i nie stwierdzono żadnych przecieków wody na przewodzie, to można przystąpić do próby ciśnieniowej szczelności przewodu. Główna próba ciśnieniowa trwa 30 minut. W tym czasie ciśnienie próbne nie powinno ulec zmniejszeniu. Jeżeli wystąpi spadek, to jest to oznaka nieszczelności badanego odcinka. W przypadku wątpliwości należy próbę przedłużyć do 90 minut, a dopuszczalny spadek ciśnienia nie powinien być większy od 25 kPa. Jeżeli ciśnienie spadnie o wartość wyższą to wynik próby należy uznać za negatywny.