1.3 Przygotowanie dna wykopu
W zależności od rodzaju gruntu rodzimego rurociągi z tworzyw termoplastycznych mogą być układane bezpośrednio na wyprofilowanym dnie wykopu lub na odpowiednio przygotowanym podłożu.
Konieczność wykonywania podsypki może wynikać z następujących czynników:
w gruncie rodzimym występują cząstki o rozmiarach przekraczających 22 mm dla DN<_200 lub 40 mm dla DN > 200,
- występują grunty skaliste lub luźne kamienie krzemowe o ostrych krawędziach, wietrzeliny, rumosze, gliny, iły,
piasek pylasty,
- zbyt mała jest nośność gruntu - torfy, muły,
- inne powody, jak np. naruszono dno wykopu, którego grunt nie nadaję się lub jest trudny do zagęszczania.
Najczęściej ten sam rodzaj gruntu stosuje się na podsypkę dolną (znajdującą się pod dnem przewodu), podsypkę górną (znajdującą się pod dolną częścią podpierającą przewód na obwodzie 1200), obsypką (warstwa do grzbietu przewodu) i zasypką wstępną (warstwa wypełniająca nad wierzchem rury). Wszystkie te warstwy gruntu stanowią strefę osadzenia (ułożenia) przewodu [12], [26] (rys. 56).

rys. 56

Przy wykonywaniu podłoża oraz wykonaniu strefy osadzenia przewodu (wokół rury do wysokości około 30 cm ponad grzbiet rury na nienaruszonym gruncie na całej szerokości wykopu) mogą najczęściej wystąpić następujące (rys. 57) przypadki:
A. Grunt w wykopie nadaje się do bezpośredniego ułożenia przewodu (który ma wysoką sztywność obwodową) na nienaruszonym, dobrze wyrównanym, płaskim podłożu. Podsypka górna, obsypka, zasypka wstępna może być wykonana z wyselekcjonowanego gruntu rodzimego przy odpowiednim nadzorze wykonania robót ziemnych.
B. Grunt na dnie wykopu nadaje się do uformowania w taki sposób, że przewód może mieć zapewnione podparcie na spodzie rury. Dno wykopu stanowi podsypkę dolną i część podsypki górnej. Pozostałą część podsypki górnej oraz obsypkę i zasypkę ustala projekt. Może ona pochodzić z selekcji urobku w czasie wykonywania wykopu lub być dostarczona z zewnątrz.
C. Dno wykopu ze względu na występowanie gruntów twardych i skalistych z występującymi ostrymi kamieniami, wymaga wykonania podsypki z materiału dostarczonego z zewnątrz. Należy wykonać wykop głębszy o około 10cm i wypełnić go podsypką dolną w postaci ławy na całym dnie wykopu z materiału gruntowego przewidzianego
przez projekt.
D. Grunt rodzimy jest o niskiej nośności, np. torf o głębokości zalegania do 0,6 m poniżej głębokości ułożenia przewodu. Należy usunąć całkowicie grunt o małej nośności i zastąpić go warstwą gruntu obcego w postaci ławy do głębokości ułożenia przewodu. Dno wykopu oraz ściany boczne w strefie zalegania torfu zabezpieczyć geowłókniną spełniającą rolę rozdzielczo-filtracyjną nie dopuszczającą do przenoszenia przez wodę gruntową z torfu lekkich frakcji pylistych do strefy ułożenia przewodu.
E. Występują do dużej głębokości grunty o małej nośności np. torfy i ściśliwe muły, i co jest z tym najczęściej związane, występuje woda gruntowa powyżej strefy ułożenia przewodu. Należy wówczas usunąć grunt rodzimy do głębokości 30 cm poniżej spodu przewodu i dno wykopu, ściany boczne oraz zasypkę wstępną do wysokości 30 cm ponad przewodem, a więc całą strefę ułożenia przewodu, wypełnioną gruntem obcym, odizolować warstwą geowłókniny.
W państwach zrzeszonych w Europejskim Komitecie Normalizacyjnym (CEN) nie ma dotychczas ujednoliconego sposobu kwalifikowania własności materiałów gruntowych. Dotyczy to różnego sposobu oznaczania uziarnienia, jak również klasyfikacji kruszywa. (W Polsce określenia, podział i opis gruntów ujęty jest w normie PN-B-02480:1986). Analizując Aneks B do normy PN-EN [12], w którym zgromadzono obecne oznaczenia stosowane w krajach europejskich zrzeszonych w CEN oraz ogólne wymagania dla materiałów gruntowych [26] stosowanych na podsypkę, obsypkę i zasypkę wstępną dla rur elastycznych, można dokonać wstępnej klasyfikacji gruntów pod względem przydatności do użycia w strefie ułożenia przewodów z tworzyw sztucznych. Dotyczy to zdolności do zagęszczania oraz sprężystości materiałów gruntowych granulowanych, mających wpływ na odkształcenie średnicy rury wskutek parcia gruntu.
Grupa I. Materiał granulowany sortowany, taki jak żwir, gruby tłuczeń o średnicy ziaren 4-8, 4-16, 8-12, 8-22 mm. Dopuszczalna ilość ziaren o średnicy 2 mm do 20%.
Grupa II. Materiał granulowany sortowany na bazie pospółki piasku i żwiru o wielkości ziaren do 22mm zawierający do 20% ziaren drobnych.
Grupa III. Piaski drobnoziarniste, żwiry zaglinione, mieszaniny o różnym uziarnieniu lecz nie przekraczających 22 mm o maksymalnej zawartości do 5% drobnych pyłów.
Grupa IV. Grunty o ograniczonym zastosowaniu, takie jak pyły, gliny, iły pylaste o średniej i dużej plastyczności.
Grupa V. Grunty nie nadające się do użycia w strefie ułożenia przewodu. Grunty organiczne, torfy, iły pylaste, pyły zawierające w dużej części substancje organiczne. Odłamy skalne o wymiarach powyżej 40mm, gruz, zmarznięta ziemia.

rys. 57

W państwach zrzeszonych w Europejskim Komitecie Normalizacyjnym (CEN) nie ma dotychczas ujednoliconego sposobu kwalifikowania własności materiałów gruntowych. Dotyczy to różnego sposobu oznaczania uziarnienia, jak również klasyfikacji kruszywa. (W Polsce określenia, podział i opis gruntów ujęty jest w normie PN-B-02480:1986). Analizując Aneks B do normy PN-EN [12], w którym zgromadzono obecne oznaczenia stosowane w krajach europejskich zrzeszonych w CEN oraz ogólne wymagania dla materiałów gruntowych [26] stosowanych na podsypkę, obsypkę i zasypkę wstępną dla rur elastycznych, można dokonać wstępnej klasyfikacji gruntów pod względem przydatności do użycia w strefie ułożenia przewodów z tworzyw sztucznych. Dotyczy to zdolności do zagęszczania oraz sprężystości materiałów gruntowych granulowanych, mających wpływ na odkształcenie średnicy rury
wskutek parcia gruntu.
Grupa I. Materiał granulowany sortowany, taki jak żwir, gruby tłuczeń o średnicy ziaren 4-8, 4-16, 8-12, 8-22 mm. Dopuszczalna ilość ziaren o średnicy 2 mm do 20%.
Grupa II. Materiał granulowany sortowany na bazie pospółki piasku i żwiru o wielkości ziaren do 22mm zawierający do 20% ziaren drobnych.
Grupa III. Piaski drobnoziarniste, żwiry zaglinione, mieszaniny o różnym uziarnieniu lecz nie przekraczających 22 mm o maksymalnej zawartości do 5% drobnych pyłów.
Grupa IV. Grunty o ograniczonym zastosowaniu, takie jak pyły, gliny, iły pylaste o średniej i dużej plastyczności.
Grupa V. Grunty nie nadające się do użycia w strefie ułożenia przewodu. Grunty organiczne, torfy, iły pylaste, pyły zawierające w dużej części substancje organiczne. Odłamy skalne o wymiarach powyżej 40mm, gruz, zmarznięta ziemia.